متكلّمان هم براى استوار نمودن مبانى و استدلالاتشان ناچار از رجوع به كتاب خدا - سبحانه و تعالى - و بهره‌گيرى از دانش تفسير بوده‌اند . در كشف المراد ( شرح علّامه حلّى بر تجريد الاعتقاد خواجه نصير الدّين طوسى - عليهما الرّحمة - ) - كه از متداول‌ترين و معتبرترين كتب كلامى سنّتى اثنا عشريّه است - در موارد مختلف مسائل كلامى استناد به آيات قرآن شده است . في المثل در باب اين كه امام و نبى بايد از جنس آدميان باشند با استناد به إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ و در باب اين كه امام بايد « أفضل النّاس » باشد با استناد به آيهء 35 از سورهء « يونس » ( على نبيّنا و آله و عليه السّلام ) ، و در باب ولايت و خلافت امير المؤمنين على - صلوات اللّه و سلامه عليه - با استناد به آيهء 55 از سورهء « مائدة » و آيهء 61 از سورهء « آل عمران » و . . . سخن گفته شده است . 62 استنادات قرآنى - آشكارست - كه ويژهء متكلّمان اثنا عشرى نيست . ناصر خسرو قباديانى ، متكلّم تندرو اسماعيلى ، در كتاب زاد المسافرين - كه در كلام اسماعيلى است - در موارد مختلف به آيات بسيارى استناد كرده و اصولا در قسمتهاى مختلف مدار كار وى آيات قرآنى است . 63 متكلّمان ديگر فرق إسلامي هم - بر همين منوال - در بحثهاى خويش كوشش در بهره‌گيرى از قرآن و استناد به آيات كتاب خداى - تعالى - داشته‌اند . كلام پژوهى معاصر ، جايى كه در بارهء علل شكوفايى و بالندگى علم كلام در ميان اهل قبله سخن مىگويد ، ديدگاهى بر رسيدنى در بارهء قرآن و كلام إسلامي فرا مىنماياند : قرآن كريم ، به عنوان كتاب دينىاى كه نه تاريخ قوم برگزيدهء خداست ( بر خلاف تصوّرى كه يهود از كتاب دينى خود داشته و دارند ) ، و نه شرح احوال و اقوال حضرت محمّد - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - ( بر خلاف تصوّرى كه مسيحيان از اناجيل دارند ) ، بلكه سخن خداست با إنسانها ، در اين ميان سهم عمده‌اى داشته است . به گمان اين بنده ، دو ويژگى كتاب آسمانى ، در اين جهت ، شأن انگيزانندگى قوىّاى داشته است . يكى دعوت ، تشويق و ترغيب ، و توصيهء قرآن به تعقّل ، تفكّر ، تفقّه ، و كسب علم ، كه ميان كتب دينى و مذهبى اديان و مذاهب جهان بينظير است ، و ديگرى عدم ارائهء پاسخهاى صريح و قاطع به بيشتر پرسشهاى كلامى و فلسفىاى كه براى مسلمانان پيش مىآمده است . اين ويژگى دوم قرآن كريم جاى بحث و فحص فراوان دارد ، و على الخصوص تدقيق در مقتضيات و موجبات آن بسيار بجاست ، ولى ، به هر تقدير ، سبب شده است كه رجوع به اين كتاب شريف ، عملا فيصله بخش جرّ و بحثهاى